Hepatologia

Wątroba długo nie boli. Choroba potrafi rozwijać się latami bez wyraźnych objawów, a pierwszym sygnałem bywa przypadkowo wykonane badanie. Dlatego nieprawidłowego wyniku prób wątrobowych nie warto zostawiać bez wyjaśnienia - nawet gdy nic nie dolega.

W AmiCare konsultacje hepatologiczne prowadzi dr n. med. Joanna Zboińska - specjalistka chorób zakaźnych i hepatolog, która sama wykonuje elastografię wątroby. Podczas wizyty analizuje dotychczasowe wyniki, przeprowadza szczegółowy wywiad i planuje dalszą diagnostykę lub leczenie.

Diagnostykę wykonujemy na miejscu: badania krwi, USG jamy brzusznej oraz - jeśli obraz kliniczny tego wymaga - gastroskopię i kolonoskopię w naszej pracowni endoskopii.

Podczas konsultacji wykonujemy elastografię wątroby aparatem Hepatus. Zdrowa wątroba jest miękka, zwłókniała twardnieje - a fala sprężysta przechodzi przez twardą tkankę szybciej. Aparat wysyła taką falę przez skórę i mierzy jej prędkość, przeliczając ją na sztywność wątroby w kilopaskalach. Wynik odpowiada stopniowi włóknienia w skali od F0 do F4, gdzie F4 oznacza marskość.

Drugi pomiar dotyczy stłuszczenia. Tłuszcz w wątrobie tłumi falę ultradźwiękową, więc aparat liczy, ile z niej ubyło po drodze, i podaje stopień stłuszczenia od S0 do S3. Jedno badanie odpowiada więc na dwa pytania naraz: ile tłuszczu odłożyło się w wątrobie i jak daleko posunęło się włóknienie.

Hepatus pokazuje przy tym obraz USG, więc lekarz widzi, w co celuje - omija naczynia, żebra i zmiany ogniskowe, które zafałszowałyby pomiar. Aparat pobiera dziesięć pomiarów pod rząd i odrzuca te wykonane w złym momencie oddechu lub przy zbyt mocnym nacisku głowicy. Wynik pochodzi z mediany tego, co zostało.

Do niedawna taką odpowiedź dawała dopiero biopsja: igła, znieczulenie, kilka godzin obserwacji i ryzyko krwawienia. Elastografia zajmuje kilka minut, nie narusza skóry i można ją powtarzać co pół roku. W stłuszczeniowej chorobie wątroby, wirusowym zapaleniu typu B i C oraz w chorobach autoimmunologicznych zastąpiła biopsję w rutynowym monitorowaniu - igła zostaje dla przypadków, w których rozpoznanie pozostaje niejasne.

Powtórzone badanie pokazuje kierunek. Spadek sztywności po roku leczenia oznacza, że włóknienie się cofa; wzrost - że terapię trzeba zmienić. Przy stłuszczeniu efekty diety i redukcji masy ciała widać w wyniku wcześniej niż w próbach wątrobowych.

Zajmujemy się między innymi

• stłuszczeniową chorobą wątroby (w tym niealkoholową)
• przewlekłymi wirusowymi zapaleniami wątroby typu B i C
• autoimmunologicznymi chorobami wątroby i dróg żółciowych
• polekowym i toksycznym uszkodzeniem wątroby
• włóknieniem i marskością wątroby oraz ich powikłaniami
• kamicą żółciową i chorobami dróg żółciowych
• przewlekłym zapaleniem trzustki

Kiedy zgłosić się do hepatologa

• nieprawidłowe próby wątrobowe w badaniach krwi
• stłuszczenie lub inne zmiany wątroby opisane w USG
• przewlekłe zmęczenie, świąd skóry, zażółcenie skóry lub oczu
• ból w prawym podżebrzu, nudności, brak apetytu
• rozpoznana cukrzyca, otyłość lub zaburzenia lipidowe - to czynniki ryzyka stłuszczenia wątroby
• przewlekłe przyjmowanie leków obciążających wątrobę

Diagnostyka dostępna na miejscu

• pobranie krwi i badania laboratoryjne
• USG jamy brzusznej
• elastografia wątroby aparatem Hepatus - włóknienie i stłuszczenie
• gastroskopia i kolonoskopia w pracowni endoskopii
• pobranie wycinków do badania histopatologicznego podczas endoskopii

Elastografia krok po kroku

• przychodzisz na czczo - ostatni posiłek co najmniej 3 godziny przed badaniem
• kładziesz się na plecach, prawą rękę zakładasz za głowę, żeby rozsunąć żebra
• lekarz smaruje skórę żelem i przykłada głowicę między żebrami, po prawej stronie
• przy każdym pomiarze wstrzymujesz oddech na sekundę - pomiarów jest około dziesięciu
• całość zajmuje 5-10 minut, nie boli i nie wymaga znieczulenia
• wynik dostajesz od razu, razem z omówieniem przez lekarza

Kiedy elastografia ma sens

• stłuszczenie wątroby opisane w USG - odpowiada, czy zdążyło już uszkodzić tkankę
• przewlekłe wirusowe zapalenie wątroby typu B lub C
• podwyższone próby wątrobowe utrzymujące się mimo leczenia
• kontrola po roku diety i redukcji masy ciała - czy zmiany się cofnęły
• cukrzyca typu 2 i otyłość, przy których wątroba włóknieje bez objawów
• długotrwałe przyjmowanie leków obciążających wątrobę

Kiedy wynik bywa niemiarodajny

• wodobrzusze - płyn w jamie brzusznej rozprasza falę
• wąskie przestrzenie międzyżebrowe, przez które nie da się ustawić głowicy
• znaczna otyłość, przy której droga fali przez tkankę podskórną jest zbyt długa
• ostre zapalenie wątroby i zastój żylny w niewydolności serca - obrzęk zawyża sztywność
• niedawny posiłek, dlatego badanie robimy na czczo